Nadu\u017cycia w\u0142adzy, sumienia i duchowo\u015bci stanowi\u0105 g\u0142\u0119bok\u0105 ran\u0119 w Ko\u015bciele nie tylko dla os\u00f3b, kt\u00f3re ich do\u015bwiadczaj\u0105, ale tak\u017ce dla wsp\u00f3lnot i instytucji, w kt\u00f3rych si\u0119 zdarzaj\u0105. Jest to z\u0142o\u017cona dynamika, kt\u00f3ra przeplata si\u0119 z zaufaniem, rol\u0105 autorytetu i ludzk\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105; Cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105 w obszarach, w kt\u00f3rych relacje powinny by\u0107 przestrzeni\u0105 do rozwoju i ochrony. Zrozumienie tych zjawisk oznacza wyj\u015bcie poza pozory, zrozumienie systemowych korzeni, kt\u00f3re je umo\u017cliwiaj\u0105, oraz niszczycielskich konsekwencji, jakie wywo\u0142uj\u0105 w \u017cyciu ofiar, zar\u00f3wno osobistym, jak i duchowym. <\/p>\n\n\n\n
Tekst, cho\u0107 nie chce by\u0107 wyczerpuj\u0105cym czy akademickim opracowaniem, ma na celu zaoferowanie konkretnego narz\u0119dzia dla tych, kt\u00f3rzy pragn\u0105 stawi\u0107 czo\u0142a tej rzeczywisto\u015bci ze \u015bwiadomo\u015bci\u0105 i odpowiedzialno\u015bci\u0105. Poprzez pr\u00f3b\u0119 jasnej i przyst\u0119pnej analizy ukazane s\u0105 g\u0142\u00f3wne cechy nadu\u017cy\u0107 duchowych, sumienia i w\u0142adzy, kt\u00f3re maj\u0105 na celu wsparcie dla por\u00f3wnania i weryfikacji praktyki duszpasterskiej i formacyjnej. Intencj\u0105 jest zach\u0119cenie do refleksji i dzia\u0142ania w celu promowania relacji i \u015brodowisk opartych na przejrzysto\u015bci, poszanowaniu i ochronie godno\u015bci ka\u017cdej osoby. <\/p>\n\n
—<\/p>\n\n
Podr\u0119cznik ten, b\u0119d\u0105cy wynikiem prac przeprowadzonych przez grup\u0119 badawcz\u0105 w ci\u0105gu ostatnich pi\u0119ciu lat, ma by\u0107 pocz\u0105tkiem ci\u0105g\u0142ej refleksji i szkole\u0144 na ten temat prowadzonych przez Krajow\u0105 S\u0142u\u017cb\u0119 ds. Ochrony Nieletnich i Os\u00f3b Doros\u0142ych wymagaj\u0105cych szczeg\u00f3lnego traktowania. W pi\u0119cioletnim okresie 2024-2029 w ramach Rady SNTM uruchomiono grup\u0119 analityczn\u0105, kt\u00f3rej zadaniem jest kontynuowanie dog\u0142\u0119bnego badania i oferowanie dodatkowych narz\u0119dzi i mo\u017cliwo\u015bci szkoleniowych. <\/p>\n\n
—<\/p>\n\n
Przemoc polega na zniekszta\u0142conym sposobie sprawowania w\u0142adzy, manipulowaniu zaufaniem, jakim si\u0119 cieszy, i instrumentalizacji relacji mi\u0119dzyludzkich.<\/p>\n\n
Nier\u00f3wnowaga si\u0142 w ramach asymetrycznej relacji zak\u0142ada pogwa\u0142cenie granic osoby, jej \u017cycia, jej godno\u015bci i wolno\u015bci.<\/p>\n\n
Przemoc ma miejsce przede wszystkim w kontek\u015bcie systemowym, kt\u00f3ry stwarza warunki, sprzyja mu, pozwala na to, ukrywa go i zaprzecza mu, a tak\u017ce jest w stanie uciszy\u0107 zaanga\u017cowane w nie osoby.<\/p>\n\n
Kluczowym elementem do zrozumienia ka\u017cdej formy przemocy jest **zaufanie**, kt\u00f3re jest pok\u0142adane w osobie lub spo\u0142eczno\u015bci. To w\u0142a\u015bnie w relacji opartej na zaufaniu osoba ujawnia si\u0119, staj\u0105c si\u0119 bardziej bezbronna. Osoba otwiera si\u0119 i ufa przewodnikowi, szukaj\u0105c odniesienia, kt\u00f3re uwa\u017ca za wiarygodne i bezpieczne ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 rol\u0119, aby znale\u017a\u0107 ulg\u0119, pocieszenie, rad\u0119 i wskaz\u00f3wki. <\/p>\n\n
W zwi\u0105zku z tym istnieje potencjalna s\u0142abo\u015b\u0107 we wszystkich dziedzinach i relacjach duszpasterskich i ko\u015bcielnych. Dlatego nale\u017cy uzna\u0107, \u017ce nie tylko osoby niepe\u0142noletnie czy osoby z niepe\u0142nosprawno\u015bciami fizycznymi, poznawczymi lub psychicznymi s\u0105 nara\u017cone na nadu\u017cycia. <\/p>\n\n
W centrum dynamiki przemocy znajduje si\u0119 manipulacja bezbronnymi podmiotami, kt\u00f3re poprzez powolny i subtelny proces s\u0105 zmuszane do zaufania jednej osobie, do oddania si\u0119, do opowiedzenia swojej historii, do zaufania sobie, do coraz wi\u0119kszego polegania na tych, kt\u00f3rzy ich kontroluj\u0105, nawet w drobnych decyzjach, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na ich \u017cycie.<\/p>\n\n
Ta dynamika staje si\u0119 jeszcze powa\u017cniejsza, gdy ksi\u0105dz, przewodnik duchowy lub lider spo\u0142eczno\u015bci nadu\u017cywa swojej w\u0142adzy, poniewa\u017c w\u0142adza, gdy jest po\u0142\u0105czona z boskim wezwaniem, mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 absolutem. Sprawc\u0105 mo\u017ce by\u0107 samotna osoba, para, ma\u0142a grupa lub ca\u0142a spo\u0142eczno\u015b\u0107. <\/p>\n\n
—<\/p>\n\n
Nadu\u017cycie w\u0142adzy i autorytetu ma miejsce w kontek\u015bcie asymetrycznej relacji poprzez nieprawid\u0142owe, zniekszta\u0142cone i wypaczone wykorzystanie roli i\/lub funkcji przez podmiot, kt\u00f3ry jest na pozycji nadrz\u0119dnej. Sprawca przemocy d\u0105\u017cy do osi\u0105gni\u0119cia niew\u0142a\u015bciwego, niezgodnego z prawem lub niemoralnego celu, kt\u00f3ry, gdy zostanie uznany za taki, oka\u017ce si\u0119 zasadniczo sprzeczny z dobrem osoby lub spo\u0142eczno\u015bci. <\/p>\n\n
Przemoc mo\u017ce mie\u0107 na celu wykorzystanie, skrzywdzenie lub ukaranie osoby lub grupy (intelektualnej, duchowej, seksualnej, ekonomicznej, materialnej itp.) w celu zaspokojenia i\/lub uzyskania nienale\u017cnej korzy\u015bci. Nie zmienia to faktu, \u017ce na pierwszy rzut oka sprawca mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 dobroczy\u0144c\u0105, ukrywaj\u0105cym swoje prawdziwe intencje za bardzo atrakcyjn\u0105 fasad\u0105 publiczn\u0105. <\/p>\n\n
Sprawca sprawuje post\u0119puj\u0105c\u0105 kontrol\u0119 nad \u017cyciem innych, ma tendencj\u0119 do wdzierania si\u0119 w sfer\u0119 intymno\u015bci, narzuca swoje pogl\u0105dy na wyb\u00f3r drogi duchowej, stan \u017cycia i pozycj\u0119, jak\u0105 ma zajmowa\u0107 w Ko\u015bciele i w spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n\n
—<\/p>\n\n
Nadu\u017cycia sumienia dotykaj\u0105 tego \u015bwi\u0119tego miejsca, \u00abgdzie jeste\u015b sam na sam z Bogiem, kt\u00f3rego g\u0142os rozbrzmiewa w g\u0142\u0119bi twego serca\u00bb (por. Gaudium et spes, 16).<\/p>\n\n
Przemoc ma miejsce wtedy, gdy osoba, kt\u00f3ra cz\u0119sto odgrywa rol\u0119 autorytetu, ze swoj\u0105 w\u0142adz\u0105 manipuluje i stopniowo wkracza w sfer\u0119 \u015bwiadomo\u015bci innej osoby – ofiary – aby warunkowa\u0107 i redukowa\u0107, a\u017c do uniewa\u017cnienia jej wolno\u015bci os\u0105du i wyboru.<\/p>\n\n
Sprawca wciska si\u0119 w przekonania tej osoby, kwestionuj\u0105c je, dekonstruuj\u0105c i dostosowuj\u0105c do w\u0142asnej interpretacji rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n
Sprawca obra\u017ca wra\u017cliwo\u015b\u0107 moraln\u0105 ofiary, narzucaj\u0105c si\u0119 jako jedyny posiadacz poj\u0119cia dobra i z\u0142a, dobra i z\u0142a, wprowadzaj\u0105c zamieszanie w sumieniu moralnym rozm\u00f3wcy, a czasem nawet je zast\u0119puj\u0105c.<\/p>\n\n
—<\/p>\n\n
Nadu\u017cycia duchowe s\u0105 szczeg\u00f3ln\u0105 form\u0105 nadu\u017cycia sumienia, kt\u00f3ra przybiera form\u0119 pogwa\u0142cenia godno\u015bci, wolno\u015bci i integralno\u015bci osoby w jej religijnym i duchowym samostanowieniu. To nadu\u017cycie jest najbardziej inwazyjne w intymno\u015bci osoby, poniewa\u017c ma miejsce w odniesieniu do relacji z Bogiem, z \u017cyciem wiary i duchowo\u015bci, poprzez wypaczone sprawowanie w\u0142adzy i autorytetu osobistego, religijnego i instytucjonalnego. <\/p>\n\n
Ten rodzaj nadu\u017cy\u0107 dotyczy os\u00f3b, kt\u00f3re szukaj\u0105 towarzyszenia, rozeznania lub wsparcia duszpasterskiego, aby podporz\u0105dkowa\u0107 si\u0119 swojej autonomii decyzji, nie szanuj\u0105c swojej duchowej fizjonomii.<\/p>\n\n
Nadu\u017cycia duchowe s\u0105 charakteryzowane jako sekwencja umy\u015blnych i manipulacyjnych akt\u00f3w pope\u0142nianych w imi\u0119 Boga i s\u0105 konfigurowane jako forma przemocy podejmowanej przez przyw\u00f3dc\u0119 duchowego i przez kilka os\u00f3b (przewodnik\u00f3w duchowych, spowiednik\u00f3w, katechet\u00f3w, wychowawc\u00f3w, pracownik\u00f3w duszpasterskich…) lub przez wsp\u00f3lnot\u0119 (ruch, stowarzyszenie…), albo wobec jednostki, albo wobec grupy, albo wobec ca\u0142ej wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n\n
—<\/p>\n\n
Nadu\u017cycia w kontek\u015bcie ko\u015bcielnym maj\u0105 zawsze wymiar duchowy. Chocia\u017c niekoniecznie prowadzi to do wykorzystywania seksualnego, cz\u0119sto je poprzedza, poniewa\u017c zar\u00f3wno rola w\u0142adzy, jak i motywacja i usprawiedliwienie czynu odnosz\u0105 si\u0119 do \u017cycia wiary i duchowo\u015bci, do \u015bwi\u0119tych tekst\u00f3w i do Boga. <\/p>\n\n
Przemoc duchowa charakteryzuje si\u0119 manipulacj\u0105, szanta\u017cem emocjonalnym, k\u0142amstwem, wykorzystywaniem, ograniczaniem i kontrolowaniem indywidualnej lub zbiorowej wolno\u015bci w odniesieniu do \u017cycia wiar\u0105, relacji z Bogiem i praktyk religijnych.<\/p>\n\n
Przejawia si\u0119 to w procesie \u00abprania m\u00f3zgu\u00bb, kt\u00f3ry dotyczy wa\u017cnych kwestii doktrynalnych: heterodoksyjnych pogl\u0105d\u00f3w teologicznych, fundamentalistycznych interpretacji \u015bwi\u0119tych tekst\u00f3w, zniekszta\u0142conych koncepcji w\u0142adzy, pos\u0142usze\u0144stwa, pokuty, praktyk pobo\u017cnych i dyscyplinarnych, kt\u00f3re czyni\u0105 ludzi bardziej podatnymi na inne formy nadu\u017cy\u0107, utrudniaj\u0105c lub wr\u0119cz uniemo\u017cliwiaj\u0105c spotkanie z Bogiem.<\/p>\n\n
Sumienni i zaanga\u017cowani ludzie, kt\u00f3rzy pragn\u0105 wzrasta\u0107 w \u017cyciu duchowym, s\u0105 potencjalnie nara\u017ceni na duchowe nadu\u017cycia, gdy naruszane jest ich sumienie i samostanowienie. Ludzie, kt\u00f3rzy nie maj\u0105 zmys\u0142u krytycznego lub s\u0105 bardziej wra\u017cliwi i bezradni z powodu smutku, porzucenia, kryzysu lub konfliktu, pora\u017cki, choroby, przez kt\u00f3r\u0105 przechodz\u0105, s\u0105 jeszcze bardziej zagro\u017ceni. <\/p>\n\n
Ludzie ci staj\u0105 si\u0119 ofiarami, gdy ci, kt\u00f3rzy maj\u0105 nad nimi pewn\u0105 w\u0142adz\u0119, wykorzystuj\u0105 pragnienie rozwoju duchowego, uwodz\u0105c i manipuluj\u0105c ich wn\u0119trzem oraz warunkuj\u0105c ich os\u0105dy i wybory.<\/p>\n\n
—<\/p>\n\n
Nadu\u017cycia duchowe, kt\u00f3re s\u0105 zawsze tak\u017ce wyrazem nadu\u017cycia w\u0142adzy i sumienia, przejawiaj\u0105 si\u0119 w kontek\u015bcie duszpasterstwa, towarzyszenia duchowego lub we wsp\u00f3lnotach zakonnych, powoduj\u0105 g\u0142\u0119bokie rany egzystencjalne, a w niekt\u00f3rych przypadkach mog\u0105 prowadzi\u0107 do samob\u00f3jstwa. Do najpowa\u017cniejszych konsekwencji nale\u017c\u0105 psychosomatyczne i psychospo\u0142eczne pogorszenie samooceny, indukcja uzale\u017cnienia, dezorientacja, depresja, mania i pogarda dla cia\u0142a. Ponadto wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z nimi reakcje emocjonalne, takie jak strach, niepok\u00f3j, poczucie winy, porzucenie, izolacja, zagubienie co do w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci, wywy\u017cszanie w\u0142asnego wizerunku, nieufno\u015b\u0107 do siebie, innych, \u017cycia i przysz\u0142o\u015bci. Konsekwencje zn\u0119cania si\u0119 mog\u0105 prowadzi\u0107 do rozpadu wi\u0119zi rodzinnych, oderwania si\u0119 od grupy docelowej, zako\u0144czenia szkolenia lub zatrudnienia oraz wyzysku finansowego. Inne konsekwencje w \u017cyciu wiary i duchowo\u015bci mog\u0105 by\u0107 druzgoc\u0105ce: strach przed wiecznym pot\u0119pieniem, zniekszta\u0142cenie obrazu Boga i wiary, zw\u0105tpienie w przynale\u017cno\u015b\u0107 do Ko\u015bcio\u0142a, silne uczucie dyskomfortu i obrzydzenia do ksi\u0119\u017cy, rytua\u0142\u00f3w i symboli religijnych, a nawet porzucenie wiary. <\/p>\n\n
—<\/p>\n\n
Sprawcy maj\u0105 charakterystyczny spos\u00f3b odnoszenia si\u0119 do siebie nawzajem i zarz\u0105dzania swoj\u0105 w\u0142adz\u0105.<\/p>\n\n
Sprawcy, pomimo przedstawiania si\u0119 jako „charyzmatyczne” postacie, kt\u00f3re cz\u0119sto og\u0142aszaj\u0105 si\u0119 autorytetami duchowymi ze szczeg\u00f3lnymi „darami”, s\u0105 bardzo zr\u0119czni w manipulowaniu i dominacji poprzez postawy elitarne.<\/p>\n\n
Maj\u0105 wielk\u0105 zdolno\u015b\u0107 przyci\u0105gania i podziwiania, powo\u0142uj\u0105 si\u0119 na \u00abszczeg\u00f3lne zdolno\u015bci\u00bb, tworz\u0105 ekskluzywne grupy i obrz\u0119dy, proponuj\u0105 koncepcje radykalnej i oryginalnej autentyczno\u015bci, cz\u0119sto przeciwstawiaj\u0105ce si\u0119 rzeczywisto\u015bci ko\u015bcielnej, kt\u00f3ra jest krytykowana lub dewaluowana. W rzeczywisto\u015bci s\u0105 to osoby powa\u017cnie niedojrza\u0142e na poziomie psychoafektywnym i spo\u0142ecznym, z narcystycznymi, paranoidalnymi lub antyspo\u0142ecznymi cechami osobowo\u015bci. <\/p>\n\n
W szczeg\u00f3lno\u015bci przemoc duchowa polega na wstawieniu si\u0119 sprawcy mi\u0119dzy tym, co boskie, a tym, co indywidualne. Sprawca, gro\u017c\u0105c negatywnymi konsekwencjami duchowymi i stopniowo unicestwiaj\u0105c przestrze\u0144 \u017cyciow\u0105 wewn\u0119trznej wolno\u015bci, sprawia, \u017ce wierzymy, i\u017c jego rada reprezentuje wol\u0119 Bo\u017c\u0105. <\/p>\n\n
Sprawca, na mocy swojej w\u0142adzy, decyduje, czy nale\u017cy do grupy, czy nie; dyskryminuje cz\u0142onk\u00f3w spo\u015br\u00f3d wybieralnych urz\u0119dnik\u00f3w i tych, kt\u00f3rzy pozostaj\u0105 na marginesie spo\u0142eczno\u015bci; arbitralnie ustala praktyki \u017cyciowe, czas modlitwy i \u015bcie\u017cki uczniostwa; Okre\u015bla kod j\u0119zykowy w grupie i odmawia mo\u017cliwo\u015bci treningu personalnego. To patologiczne przyw\u00f3dztwo wkracza r\u00f3wnie\u017c w sfer\u0119 spowiedzi i sumienia, do tego stopnia, \u017ce kontroluje formy pokuty i ekspiacji za grzechy. <\/p>\n\n
—<\/p>\n\n
Przemoc nie mo\u017ce by\u0107 zrozumiana i nie wyst\u0119puje tylko mi\u0119dzy dwiema osobami, ale zwykle ma miejsce w kontek\u015bcie wsp\u00f3lnotowym, instytucjonalnym i spo\u0142ecznym. Charakterystyczne elementy kontekstu maj\u0105 wp\u0142yw na sprzyjanie lub zapobieganie wyst\u0119powaniu nadu\u017cy\u0107. W tym sensie m\u00f3wimy o „systemowym kontek\u015bcie” nadu\u017cy\u0107. <\/p>\n\n
Poj\u0119cie \u00absystemu\u00bb, rozumiane w sensie ko\u015bcielnym, obejmuje misj\u0119, normy i struktury niezb\u0119dne do wype\u0142niania pierwotnego mandatu Ko\u015bcio\u0142a i zapewnienia jego ci\u0105g\u0142o\u015bci. Wszystkie elementy systemu mog\u0105, je\u015bli s\u0105 wykorzystywane w spos\u00f3b zniekszta\u0142cony, przyczynia\u0107 si\u0119 bezpo\u015brednio lub po\u015brednio do przyzwalania, zach\u0119cania i ukrywania nadu\u017cy\u0107 w ich obr\u0119bie, pomimo tego, co jest stwierdzane w or\u0119dziu chrze\u015bcija\u0144skim, a w konsekwencji do konsekwentnego i przejrzystego post\u0119powania moralnego. Na przyk\u0142ad, w spo\u0142ecze\u0144stwie mo\u017ce rozpowszechni\u0107 si\u0119 idea, \u017ce pos\u0142usze\u0144stwo Bogu oznacza pos\u0142usze\u0144stwo prze\u0142o\u017conemu we wszystkim, poniewa\u017c jest on wy\u0142\u0105cznym po\u015brednikiem woli Bo\u017cej. W takim „systemie” mo\u017cna by sprawi\u0107, by wszyscy cz\u0142onkowie postrzegali jako normalne fakt, \u017ce lider sam decyduje o wszystkich sprawach, \u017ce nie przekazuje wa\u017cnych informacji i \u017ce nikt nie mo\u017ce kwestionowa\u0107 tego, co m\u00f3wi; Jednocze\u015bnie taki system b\u0119dzie d\u0105\u017cy\u0142 do delegitymizacji i izolowania tych, kt\u00f3rzy pr\u00f3buj\u0105 przejawia\u0107 ducha krytycznego. <\/p>\n\n
Ochrona i obrona wizerunku Ko\u015bcio\u0142a i \u015bwi\u0119tej w\u0142adzy duchowie\u0144stwa by\u0142a cz\u0119sto uwa\u017cana za wa\u017cniejsz\u0105 ni\u017c uznanie w zranionym bli\u017anie, kt\u00f3rego nale\u017cy wspiera\u0107 w sprawiedliwo\u015bci i mi\u0142o\u015bci (por. \u0141k 10, 25-37; Mt 25, 31-46).<\/p>\n\n
Perspektywa systemowa jest zatem niezb\u0119dna do przyj\u0119cia odpowiedzialno\u015bci za osob\u0119, wsp\u00f3lnot\u0119 i sam Ko\u015bci\u00f3\u0142. Sprawcy udaje si\u0119 pope\u0142ni\u0107 przest\u0119pstwo i cz\u0119sto pozostaje bezkarny, gdy system funkcjonuje w spos\u00f3b zniekszta\u0142cony, oferuj\u0105c przykrywk\u0119, w ramach kt\u00f3rej sprawca dzia\u0142a bez przeszk\u00f3d dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142udzia\u0142owi prze\u0142o\u017conych ko\u015bcielnych (biskup\u00f3w, cz\u0142onk\u00f3w Kurii, prze\u0142o\u017conych, mened\u017cer\u00f3w, os\u00f3b wp\u0142ywowych spo\u0142ecznie i ekonomicznie). <\/p>\n\n
Kiedy u\u017cywaj\u0105 swojej w\u0142adzy i wp\u0142yw\u00f3w w spos\u00f3b zniekszta\u0142cony, mog\u0105 stan\u0105\u0107 w obronie, nie bez korzy\u015bci, oskar\u017conego podmiotu, zeznaj\u0105c na korzy\u015b\u0107 jego dobrej reputacji i prawego post\u0119powania. Z drugiej strony ofiara mo\u017ce nie zosta\u0107 wys\u0142uchana lub mo\u017ce zosta\u0107 nak\u0142oniona do milczenia za pomoc\u0105 gr\u00f3\u017ab lub rekompensaty finansowej. <\/p>\n\n
W systemach piramidalnych i zamkni\u0119tych, w kt\u00f3rych koncentracja w\u0142adzy jest skoncentrowana w r\u0119kach jednej osoby, sprawcy dzia\u0142aj\u0105 arbitralnie. W niekt\u00f3rych rzeczywisto\u015bciach sakralizacja osoby, kt\u00f3ra odgrywa rol\u0119 przyw\u00f3dcy, osi\u0105ga si\u0119 poprzez pewne b\u0142\u0119dne lub niekompletne koncepcje teologiczne, kt\u00f3re maj\u0105 uzasadni\u0107 praktykowanie w\u0142adzy. S\u0105 to systemy charakteryzuj\u0105ce si\u0119 autorytarnymi i\/lub permisywnymi ideologiami, kt\u00f3re polegaj\u0105 na wywieraniu przez zwolennik\u00f3w silnej presji na jednostk\u0119 lub na ca\u0142\u0105 grup\u0119. <\/p>\n\n
Wobec wybranych cz\u0142onk\u00f3w cz\u0119sto wdra\u017cana jest strategia przywilej\u00f3w i wyj\u0105tk\u00f3w, a wobec tych, kt\u00f3rzy nie s\u0105 pos\u0142uszni, kary i szanta\u017c. Lider narzuca poufno\u015b\u0107 wszystkim cz\u0142onkom swojej grupy, utrzymuj\u0105c warunkow\u0105, kontrolowan\u0105 i ograniczon\u0105 komunikacj\u0119, zar\u00f3wno wewn\u0105trz, jak i na zewn\u0105trz spo\u0142eczno\u015bci, narzucaj\u0105c jedn\u0105 my\u015bl i stereotypowy j\u0119zyk. Kontakt z lud\u017ami lub grupami, kt\u00f3re nie podobaj\u0105 si\u0119 duchowemu liderowi, jest odradzany lub zabroniony, cz\u0119sto nawet zabrania si\u0119 spotykania si\u0119 z osobami, kt\u00f3re opu\u015bci\u0142y spo\u0142eczno\u015b\u0107. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce im bardziej zamkni\u0119ty jest system i opiera si\u0119 on na centralizacji wszelkiego rodzaju w\u0142adzy, tym bardziej mamy do czynienia z kontekstem o wysokim ryzyku nadu\u017cy\u0107. <\/p>\n\n
System, w kt\u00f3rym systematycznie dochodzi do nadu\u017cy\u0107, d\u0105\u017cy do tworzenia ambiwalentnej subkultury teologicznej, duchowej i duszpasterskiej, kt\u00f3ra z jednej strony g\u0142osi wysokie warto\u015bci idealne, a z drugiej d\u0105\u017cy do umniejszania i normalizowania ka\u017cdego skandalu. Brakuje stosowania kultury b\u0142\u0119du, kt\u00f3ra prowadzi do stawienia czo\u0142a w\u0142asnym b\u0142\u0119dom poprzez odpowiednie zmierzenie si\u0119 z nimi na poziomie osobistym i instytucjonalnym. <\/p>\n\n
Wreszcie trzeba wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 kolejny element analizy systemowej: widz\u00f3w, tych, kt\u00f3rzy wiedzieli, tych, kt\u00f3rzy widzieli, tych, kt\u00f3rzy s\u0142yszeli. Z r\u00f3\u017cnych powod\u00f3w woleli milcze\u0107 lub m\u00f3wi\u0107, nie s\u0142uchano ich ani nie traktowano powa\u017cnie. W ten spos\u00f3b w systemie tworzy si\u0119 kultura milczenia i zbiorowego zaprzeczania temu, czego nie mo\u017cna przyj\u0105\u0107 i poj\u0105\u0107 jako prawdy. W takiej kulturze rozwijaj\u0105 si\u0119 postawy, kt\u00f3re uwewn\u0119trznione dzia\u0142aj\u0105 nie\u015bwiadomie, przejawiaj\u0105c si\u0119 w r\u00f3\u017cnych formach oboj\u0119tno\u015bci, w zniekszta\u0142ceniu percepcji i os\u0105du, ograniczaj\u0105c w ten spos\u00f3b mo\u017cliwo\u015b\u0107 odpowiedzialnego i odwa\u017cnego dzia\u0142ania w obliczu nadu\u017cy\u0107, zar\u00f3wno w sensie ewangelicznym, jak i obywatelskim. <\/p>\n\n
—<\/p>\n\n
By\u0142oby rzecz\u0105 wa\u017cn\u0105 i w\u0142a\u015bciw\u0105, aby wykorzysta\u0107 ten schemat do osobistej refleksji i do dyskusji w grupach (zespo\u0142y formacyjne, stowarzyszenia, ruchy, grupy i parafie…)<\/p>\n\n
—<\/p>\n\n
Bior\u0105c pod uwag\u0119 adresat\u00f3w dokumentu (parafie, wsp\u00f3lnoty ko\u015bcielne, ruchy, stowarzyszenia, zespo\u0142y formacyjne itp.), wybierz teksty, pomoce i materia\u0142y do refleksji:<\/p>\n\n
kwiecie\u0144 2025 r.<\/p>\n\n
Opracowanie: Anna Deodato, ks. Gottfried Ugolini, Luisa Bove, ks. Enrico Parolari, Marco Rondonotti<\/p>\n\n
Wsp\u00f3\u0142pracownicy: s. Alessandra Bonifai, bp Gianni Checchinato, Roberto Costamagna, Ludovica Eugenio, bp Alessandro Giraudo, Martin Lintner, Luciano Manicardi, ks. Lello Ponticelli, Chiara Palazzini, ks. Fabrizio Rinaldi, s. Elisabeth Senfter, Assunta Steccanella, s. Mariachiara Vighesso. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nadu\u017cycia w kontek\u015bcie ko\u015bcielnym maj\u0105 zawsze wymiar duchowy WPROWADZENIE Nadu\u017cycia w\u0142adzy, sumienia i duchowo\u015bci stanowi\u0105 g\u0142\u0119bok\u0105 ran\u0119 w Ko\u015bciele nie tylko dla os\u00f3b, kt\u00f3re ich do\u015bwiadczaj\u0105, ale tak\u017ce dla wsp\u00f3lnot i instytucji, w kt\u00f3rych si\u0119 zdarzaj\u0105. Jest to z\u0142o\u017cona dynamika, kt\u00f3ra przeplata si\u0119 z zaufaniem, rol\u0105 autorytetu i ludzk\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105; Cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105 w obszarach, w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5474,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[294,187],"tags":[312,313,468],"class_list":["post-5505","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-odbicie","category-sposrod-administratorow","tag-charakterystyka-sekt","tag-manipulacja","tag-przemoc-duchowa"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/verbo-encarnado-ssvm-abusos.info\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/cei_conferenza_episcopale_italiana-1-1080x628-1.png?fit=1080%2C628&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/verbo-encarnado-ssvm-abusos.info\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5505","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/verbo-encarnado-ssvm-abusos.info\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/verbo-encarnado-ssvm-abusos.info\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/verbo-encarnado-ssvm-abusos.info\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/verbo-encarnado-ssvm-abusos.info\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5505"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/verbo-encarnado-ssvm-abusos.info\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5505\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5509,"href":"https:\/\/verbo-encarnado-ssvm-abusos.info\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5505\/revisions\/5509"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/verbo-encarnado-ssvm-abusos.info\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5474"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/verbo-encarnado-ssvm-abusos.info\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5505"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/verbo-encarnado-ssvm-abusos.info\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5505"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/verbo-encarnado-ssvm-abusos.info\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5505"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}